VIỆN TÂM LÝ HỌC TÍCH CỰC & PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC

https://ipped.vn

TÂM LÝ HỌC LÃNH ĐẠO: XÂY DỰNG ẢNH HƯỞNG, TRUYỀN CẢM HỨNG VÀ TẠO ĐỘNG LỰC CHO ĐỘI NHÓM

Trong bất kỳ tổ chức nào, từ một tập đoàn đa quốc gia đến một đội dự án nhỏ, yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại thường không nằm ở chiến lược trên giấy, mà nằm ở khả năng lãnh đạo.
TÂM LÝ HỌC LÃNH ĐẠO

Tuy nhiên, mô hình lãnh đạo "chỉ tay năm ngón", dựa trên quyền lực và sự sợ hãi, đã trở nên lỗi thời. Tâm lý học Lãnh đạo (Leadership Psychology) hiện đại định nghĩa lại vai trò này: Lãnh đạo không phải là một chức danh, mà là một quá trình tâm lý. Đó là nghệ thuật và khoa học của việc xây dựng ảnh hưởng, truyền cảm hứng cho một tầm nhìn chung, và tạo động lực cho đội nhóm để họ tự nguyện cống hiến hết mình. Đây là sự thấu hiểu sâu sắc về "tính người" trong công việc.

Lãnh đạo không phải là Chức danh, đó là Sự ảnh hưởng

Nhiều người nhầm lẫn giữa "quản lý" (management) và "lãnh đạo" (leadership). Quản lý là việc duy trì sự ổn định, tổ chức các nguồn lực và đảm bảo các quy trình được tuân thủ. Lãnh đạo, mặt khác, là việc tạo ra sự thay đổi, thúc đẩy sự đổi mới. Nền tảng của sự lãnh đạo hiệu quả không phải là quyền lực cứng (quyền ra lệnh, trừng phạt), mà là quyền lực mềm, hay chính là sự ảnh hưởng.

Như chúng ta đã thấy trong Tâm lý học Xã hội (Chủ đề 18) và các nguyên tắc của Cialdini (Chủ đề 20), sự ảnh hưởng được xây dựng trên các yếu tố tâm lý như sự thiện cảm, quyền uy (dựa trên chuyên môn, không phải chức tước), và sự nhất quán. Một nhà lãnh đạo thực thụ không cần phải ra lệnh; sự hiện diện, lời nói và hành động của họ tự nó đã tạo ra một lực hấp dẫn khiến người khác muốn đi theo. Họ không ép buộc sự tuân thủ; họ truyền cảm hứng cho sự cam kết.

Nền tảng Tâm lý của Nhà lãnh đạo Truyền cảm hứng

Để có thể ảnh hưởng đến người khác, trước hết nhà lãnh đạo phải làm chủ được chính mình. Nền tảng của khả năng lãnh đạo không nằm ở kỹ năng kỹ thuật, mà nằm ở năng lực tâm lý nội tại.

Trí tuệ Cảm xúc (EQ) là yếu tố then chốt

Đây là trụ cột không thể thiếu của nhà lãnh đạo hiện đại. Như đã phân tích trong chủ đề Trí tuệ Cảm xúc, EQ cho phép nhà lãnh đạo điều hướng thế giới phức tạp của các mối quan hệ. Một nhà lãnh đạo có EQ cao sở hữu khả năng tự nhận thức (hiểu rõ cảm xúc, điểm mạnh, điểm yếu của mình), khả năng tự quản lý (không để cảm xúc tiêu cực chi phối quyết định, giữ bình tĩnh dưới áp lực), sự thấu cảm (khả năng đọc vị và thấu hiểu nhu cầu tâm lý của đội nhóm), và kỹ năng quản lý mối quan hệ (xây dựng cầu nối, giải quyết xung đột, truyền đạt tầm nhìn một cách thuyết phục).

Xây dựng Quyền uy dựa trên Năng lực và Sự chính trực

Quyền uy tâm lý (Psychological Authority) khác với quyền lực chức danh. Đội nhóm sẽ chỉ thực sự tin tưởng và đi theo một nhà lãnh đạo mà họ tôn trọng. Sự tôn trọng này được xây dựng từ hai yếu tố: Năng lực (họ tin rằng bạn biết mình đang làm gì) và Sự chính trực (họ tin rằng bạn sẽ làm điều đúng đắn). Một nhà lãnh đạo chính trực là người có sự nhất quán tuyệt đối giữa lời nói, giá trị và hành động. Sự nhất quán này tạo ra một môi trường an toàn tâm lý, nơi mọi người biết rằng họ sẽ được đối xử công bằng và minh bạch.

Giải mã tâm lý để Tạo động lực cho Đội nhóm

Một nhà lãnh đạo xuất sắc không chỉ truyền cảm hứng, họ còn là một kiến trúc sư tâm lý, thiết kế một môi trường làm việc có khả năng tạo động lực cho đội nhóm từ bên trong.

Kích hoạt Động lực Nội tại thay vì chỉ dùng "Cây gậy và Củ cà rốt"

Dựa trên Khoa học về Động lực (Chủ đề 6) và Lý thuyết Tự quyết, các nhà lãnh đạo hiệu quả hiểu rằng tiền lương và thưởng (động lực ngoại tại) chỉ có thể mua được sự tuân thủ, chứ không thể mua được sự cam kết hay sáng tạo. Để truyền cảm hứng thực sự, họ tập trung vào việc đáp ứng ba nhu cầu tâm lý cơ bản của con người tại nơi làm việc:

  1. Nhu cầu Tự chủ (Autonomy): Họ trao quyền cho nhân viên, tin tưởng họ hoàn thành công việc và tránh quản lý vi mô (micromanagement). Họ tập trung vào "kết quả", không phải "cách thức".

  2. Nhu cầu Năng lực (Competence): Họ tạo cơ hội để nhân viên học hỏi, phát triển kỹ năng mới và cảm thấy mình giỏi lên mỗi ngày. Họ áp dụng Tư duy Phát triển (Chủ đề 14), xem thất bại là cơ hội học hỏi và công nhận nỗ lực cũng như kết quả.

  3. Nhu cầu Kết nối (Relatedness): Họ chủ động xây dựng một văn hóa đội nhóm tích cực, an toàn, nơi mọi người cảm thấy được tôn trọng, thuộc về, và có thể là chính mình mà không sợ bị phán xét.

Sức mạnh của Tầm nhìn và Ý nghĩa

Con người có một khao khát tâm lý sâu sắc là được cống hiến cho một điều gì đó lớn lao hơn bản thân mình. Tâm lý học Lãnh đạo chỉ ra rằng, nhiệm vụ quan trọng nhất của người lãnh đạo là cung cấp "ý nghĩa". Họ không chỉ giao việc (Cái gì - What), họ phải liên tục truyền đạt "Tại sao" (Why). Một tầm nhìn rõ ràng, hấp dẫn và có ý nghĩa sẽ hoạt động như một thỏi nam châm, thu hút nỗ lực của mọi người và giúp họ vượt qua khó khăn, bởi họ biết rằng công việc của mình đang tạo ra tác động.

Tâm lý học Lãnh đạo là sự dịch chuyển căn bản từ việc quản lý các "nguồn lực" sang việc dẫn dắt "con người". Đó là khả năng thấu hiểu những động lực vô hình, những nhu cầu cảm xúc và khao khát ý nghĩa bên trong mỗi thành viên. Bằng cách áp dụng Trí tuệ Cảm xúc và các nguyên tắc của Tâm lý học Tích cực, một nhà lãnh đạo có thể xây dựng ảnh hưởng bền vững, truyền cảm hứng mạnh mẽ và giải phóng nguồn năng lượng tiềm ẩn để tạo động lực cho đội nhóm, đưa họ đến những thành công phi thường.

Tác giả bài viết: Viện IPPED

VIỆN TÂM LÝ HỌC TÍCH CỰC & PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC (IPPED)

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây
Zalo